سلام

یکی از سوال هایی که مطرح می شود این است که:

 سه تار برای چپ دست ها چه تفاوت هایی با سه تار برای راست دست ها دارد؟

این موضوع برای سازهای دیگر هم مصداق دارد مثل تار تنبور او عود و غیره

قبل از اینکه بخواهیم به اصل موضوع بپردازم،
می خواهم تجربه شخصی خودم را برای دوستان چپ دست خصوصاً کسانی که تازه در ابتدای کار هستند بیان کنم.
در زمان آغاز نوازندگی قدرت دست چپ و راست لازم نیست که مورد نظر قرار بگیرد
چون در سه تار با هر دو دست نوازندگی میکنیم کیفیت عملکرد هر دو دست در یک سطح عمل می کند
و نکته ای که در ابتدا مورد نظر قرار می‌گیرد را حتی دست گرفتن ساز است
که این امر در بهترین حالت هم نیاز به اصلاح دارد
بنابراین بهتر است به این مورد توجه ویژه  نشود.

شاگرد راست دست نیز زمان بیشتری صرف تمرین تسلط بر دست چپ می کند
پس در مجموع پیشنهاد بنده این است که چپ دستها نیز به روش راست دست ها تمرین کنند
و مثل آنها ساز را دست بگیرند و در ادامه که توضیح بیشتری بدهیم به مزایای این روش  پی خواهیم برد.

در ظاهر تنها به نظر می‌آید که برای تبدیل یک ساز راست دست به چپ دست
کافیست جای سیم ها تعویض شود اما این تنها یک نگاه ساده به موضوع است
درست است که سرعت این تبدیل بالاتر است اما این کار چندین ایراد بنیادی دارد

نکته اول:

با توجه به اینکه سازنده ها عموماً و متداولا ساز راست دست می سازند بنابراین
در سازهایی که توسط یک ساز تراش ساخته می‌شود تمام تنظیم های ساز برای نوازنده راست دست تنظیم می شوند.
تراش صفحه
تراش خرک
تراش شیطانک
تراش دسته
نصب سیم گیر
و فاصله گوشی‌ها
اینها نمونه هایی از نکات و تنظیم های خاص ساز هستند
بنابراین خواهیم دید که فقط تعویض محل سیمها نیست و قصه سر دراز دارد.

نکته دوم:

در مورد تمرین دست چپ و راست بود که پیشتر بیان شد.

نکته سوم :

کم بودن تعداد ساز های چپ دست  موجود در بازار، به همین خاطر
یک نوازنده پیشرفته چپ دست حتماً اقدام سفارش از مبدا به سازنده می دهد.

نکته چهارم:

به نوعی به نکته قبل ربط دارد فرض کنید یک نوازنده چب دست در محل کنسرت
اتفاقی برای سازهایش که به کنسرت برده پیش بیاید حال او باید چه کند؟
در آن بحبوحه ساز چپ دست از کجا بیاورد اما احتمال خیلی زیاد حتی در بین تماشاگران ممکن است یک ساز راست دست موجود باشد.

اینها مواردی بود که به نظر بنده بهتر می آید که نوازنده مبتدی چپ دست به روش معمول  افراد راست دست شروع به تمرین کند.
اما اصل تفاوت یک سازه چپ دست با راست دست را هم پیشتر بیان کردیم مواردی مثل:

تفاوت محل سیم ها
شیطانک
نصب سیم گیر
محل گوشیها
تراش دسته
صفحه
خرک و…

این موارد که ذکر شدند می بایست در هر دو ساز رعایت شوند و مورد نظر باشند.
امیدوارم این موضوع که بیان آن رفت سودمند بوده باشد.
دوستان عزیز میتوانند سوال ها و نظرات خود را به صورت کامنت یا ایمیل و تماس تلفنی در اختیار بنده قرار دهند
و برای آگاهی از مطالب جدید سایت لطفاً در سایت عضو شوید

باتشکر

سه‌تار ظفر

نوشته سه تار برای چپ دست ها اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

در این نوشته قصد دارم به شکل مختصر تفاوت سه تار کاسه بزرگ و کوچک را برای شما توضیح بدم

پیش درآمد

سه تار معمولا در سه اندازه 14-15 و 16ساخته می شود.این اندازه ها مربوط به دهانه ی کاسه می باشند.
که به ترتیب کوچک،متوسط و بزرگ نامیده می شوند.
هرکدام از این اندازه ها خصایص و کاربرد های خاص خود را دارند.
هرچه کاسه ساز بزرگ تر شود حجم صدا وبلندی صدا و بم بودن صدا بیشتر می شود.
اساتید صرف نظر از سلیقه خاص،معمولا در کنسرت ها از سازهای کاسه بزرگ ودر محافل خصوصی از سایز های کوچک تراستفاده می کنند.

درآمد

تمرین کردن و مشق کردن با سه تار های بزرگ دشوارتر است.زیرا به دلیل فرم دهانه سه تار وقتی دهانه آن بازتر می شود زاویه شکست مچ نیز بیشتر میشود
واین خود موضوع مهمی است ضمن اینکه معمولا در سازهای کاسه بزرگ صدای بلند آن و طنین  بیشتر بعد از یک ساعت تمرین گوش را خسته می کند.
خصوصا اگر شاگرد مشغول به فراگیری دوره ی ردیف می باشد این موضوع تاثیرات منفی روی میزان و کیفیت تمرین وی خواهد گذاشت.
سازهای کاسه کوچک صدای کم حجم تر و کمی زیر تر دارند و دست گرفتن آنها نسبت به کاسه بزرگ ها خیلی راحت تر می باشد.

سه تار های کوچکتراز 14 و عبایی هم در دوره ای بنا به دلایل خاص همان زمان به اجبار مورد استفاده قرار می گرفته اند.
همانطور که استفاده از سازهای اندازه بزرگ دشوار است،نوازندگی با سه تار های دهانه کمتر از 13 و خصوصا سه تار عبایی نیز بسیار دشوار است.
سه تار های عبایی یا کتابی به دلیل اینکه عمق کاسه کم است دست گرفتن ساز را هنگام نوازندگی بسیار دشوار میکند.

فرود

برای کسانی که قصد شروع نوازندگی سه تار را دارند معمولا در نگاه اول صدای بلند و اندازه بزرگ بیشتر به چشم می آید
اما چنانچه به کار خود ادامه دهند وبیشتر در بحر موسیقی شنا کنند سلیقه آنها به سمت دهانه کوچکتر سوق پیدا خواهد کرد.

این گفتار حاصل تجربه و شنیده های شخصی بنده بود.امیدوارم مفید واقع شود.

جهت اطلاع از نوشته ها و پست های جدید لطفا در سایت ما عضو شوید.

باتقدیم احترام
ظفر

نوشته تفاوت سه تار کاسه بزرگ و کوچک اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

پرده‌ها یا دستان ها نخ‌های باریکی از جنس رودهٔ حیوانات یا ابریشم هستند

که در عرض دستهٔ سه‌تار به صورت سه‌لایی و چهارلایی بسته می‌شوند

و وظیفهٔ تقسیم‌بندی فواصل موسیقایی را برعهده دارند.

تعداد پرده‌ها ۲۶ عدد است که که یکی از آن‌ها قبل از شیطانک بسته می‌شود و فاصلهٔ آن با شیطانک در صدای سه‌تار مؤثر است.

کیفیت پرده ها و ضخامت آنها نیز تاثیر قابل توجهی در صدای ساز دارند.

همچنین نحوه بستن پرده ها در گز دادن صدای ساز تاثیر دارند.

روده گوسفند

پرده های معمولی که روی تار و سه تار بسته می شوند، روده گوسفند هستند.
این پرده ها نسبت به پرده ها یی که در ادامه ذکر خواهد شد زبرتر و کم دوامتر هستند ولی در جابجایی ها روی نتهایی که متغییر است، نرمتر و لغزنده تر است.
این پرده ها بطور میانگین حدود یکسال تا یکسال و نیم در دست یک نوازنده متوسط کارایی دارد(بدون آغشته کردن آن به مواد نگهدارنده دیگر)
و پس از آن یکی پس از دیگری باز می شود ( متفاوت بودن جنس پرده، رطوبت محل نگهداری و فرم دست چپ نوازنده در طول عمر پرده تاثیر زیادی دارد،
همین پرده در شرایط مناسب آب و هوایی و با فرم مناسب می تواند بیش از ۳ سال عمر کند)

رطوبت هوا مخصوصا” در تابستان که کولرهای آبی در منازل ایران استفاده می شود ضربه زیادی به ساز و مخصوصا” به پرده ساز (از جنس روده گوسفند) می زند.
گاهی در تابستان پس از باز کردن جعبه ساز متوجه شوید.چند پرده پاره شده،
برای جلوگیری از این اتفاق بسته های رطوبی گیر را در جعبه ساز بگذارید تا محیط نگهداری ساز مرطوب نباشد.

همانطور که در بالا ذکر شد، فرم دست چپ نوازنده و میزان اصطکاک آن با پرده در طول عمر پرده نقش مهمی دارد.
نوازنده باید سعی کند تا حد امکان کمترین تماس را با پرده داشته باشد،
این هم به سرعت در حرکت افقی دست روی دسته کمک می کند هم از ساییدگی پرده می کاهد.
پرده های معمولی (روده گوسفند) بخاطر قیمت پائین و سهولت در بستن روی ساز، بیشترین آمار فروش را (نسبت به انواع دیگر پرده) از آن خود کرده است.

 کات کوت

نوع دیگری از پرده که بعد از روده گوسفند زیاد مورد استفاده قرار می گیرد “کات کوت” یا “کت کوت” است.
این پرده که استفاده اصلی آن در پزشکی (برای بخیه) است، از روده گربه یا خرگوش تهیه می شود.
کت کوت بخاطر مقاومت زیاد و سیقلی بودن سطح آن (که باعث سهولت اجرای ویبراسیون می شود) مورد توجه برخی نوازندگان تار و سه تار است.
کت کوت بطور متوسط تا دوبرابر عمر پرده های گوسفندی پایداری می کند.

انواع پرده نایلونی هم وجود دارد اما به هیچ وجه کیفیت صدایی پرده های طبیعی و روده ای را ندارند.

نوشته پرده سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

دسته ی سه تار شامل دو قسمت اصلی است

1-بخش پرده بندی

2-سرپنجه

طول دسته  سه تار در قسمت پرده بندی 45 تا 47 سانتی‌متر

و قسمتی که گوشی‌ها در آن تعبیه می‌شوند (سرپنجه) 12 الی 16 سانتی‌متر

و پهنای دسته در بیخ کاسه 3 سانتی‌متر است و در انتهای سرپنجه 2.4 یا 2.5 سانتی متر.

بعضی از سازندگان برای زیباتر شدن و همچنین برای افزایش عمر مفید ساز،
از نوعی استخوان که معمولاً استخوان شتر است برای پوشاندن دسته استفاده می‌کنند.

پرده ها یا دستان ها در  طول دسته با فاصله های مناسب بسته می شوند.
دسته و سرپنجه در قسمت شیطانک از یکدیگر جدا می‌شوند.

جنس دسته سه تار عموما از چوب گردو می باشد.

نحوه‌ی نصب دسته به کاسه و زاویه‌ی نصب آن،کیفیت فاق و زبانه و درزبندی نصب دسته

نشان دهنده‌ی کیفیت کار سازنده می باشد که این امر تاثیر قابل توجهی در کیفیت صدای ساز دارد.

تراش روی دسته و قوس های روی آن بسیار کار حساس و دقیقی است و کوچکترین خطایی می تواتد در پرده بندی
و گز دادن ساز خود را نشان دهد.

 

نوشته دسته سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

سیم ها  از یک طرف به سیم گیر در انتهای کاسه و از طرف دیگر به گوشی‌های کوک شونده در انتهای دسته ساز(سر پنجه) بسته می‌شوند.

با چرخاندن گوشی‌ها طول سیم ها تغییر کرده و می‌توان ساز را کوک کرد.

ساقه ی گوشی می بایست حالت مخروطی شکل داشته باشد به اصطلاح کونیک باشد.

هر چقدر کونیک تر باشد نگهداری کوک بهتر می شود.

جنس گوشی سه تار معمولا از چوب می باشد.

گردو ،زردآلو،عناب و همهی چوبهای رنگی و نسبتا مقاوم در ساخت آن استفاده می شوند.

اما عموما از گردو استفاده می شود.

نوشته گوشی سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

سیم های سه تارازسیم گیر شروع شده و با گذشتن از روی خرک و صفحه در طول دسته امتداد پیدا می کنند تا به شیطانک میرسند.در آنجا از روی شیارهای شیطانک قرار گرفته و با گذر از زیر شیطان پرده به گوشی ها می رسند.

سه‌تار در گذشته سه سیم (تار) داشته و اکنون چهار سیم دارد که سیم های سوم و چهارم آن نزدیک به هم قرار دارند و هم‌زمان نواخته می‌شوند و مجموعهٔ آن دو را معمولاً سیم «بم» می‌نامند.

با گذشت زمان کسانی چون ابونصر فارابی، ابوعلی سینا، صفی الدین ارموی و از متأخران ابوالحسن خان صبا لزوم افزایش یک سیم دیگر به این ساز را درک کرده و سه‌تارهای امروزی دارای چهار سیم هستند.

این سیم از نظر تاریخی چهارمین سیمی‌است که روی ساز قرار گرفته، ولی در ترتیب قرارگیری سیم‌ها از پایین به بالا سیم سوم است.

سیم سوم سه تار به سیم مشتاق معروف است و به روایتی از ابوالحسن صبا این سیم را نخستین بار درویشی به نام مشتاق علی شاه به این ساز افزوده‌است.

صدای این ساز برای نخستین بار در سال ۱۳۰۶ با اجرای پروانه ضبط شد.سیم های سه تار به این شرح می باشد:

نوشته سیم سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

سه تار، این ساز دلنشین ایرانی، ریشه‌های عمیقی در تاریخ و فرهنگ این سرزمین دارد. اگرچه شکل امروزی آن حاصل تحولات و تغییرات بسیاری در طول زمان است، اما می‌توان ریشه‌های آن را در سازهای باستانی مانند تنبور و دوتار جستجو کرد.

ریشه‌های باستانی

قدیمی‌ترین نمونه‌های سازهایی شبیه به سه تار را می‌توان در نقاشی‌های دیواری برخی از تمدن‌های باستانی مانند مصر یافت که قدمتی چند هزار ساله دارند. البته این سازها از نظر شکل و ساختار با سه تار امروزی متفاوت بوده‌اند، اما نشان می‌دهند که ایده ساخت سازهای زهی و مضرابی از دیرباز در ذهن بشر وجود داشته است.

تحولات تاریخی

سه تار در طول تاریخ خود، تحولات بسیاری را تجربه کرده است. برخی از مهم‌ترین این تحولات عبارتند از:

• افزودن سیم چهارم: یکی از مهم‌ترین تغییرات در تاریخ سه تار، افزودن سیم چهارم به آن بود. این تغییر به مشتاق علیشاه کرمانی نسبت داده می‌شود و به همین دلیل، سیم چهارم را سیم مشتاق نیز می‌نامند.
• توسعه تکنیک‌های نوازندگی: با گذشت زمان، تکنیک‌های نوازندگی سه تار نیز پیچیده‌تر و متنوع‌تر شده‌اند. نوازندگان بزرگی مانند میرزا عبدالله، درویش خان و ابوالحسن صبا نقش مهمی در توسعه این تکنیک‌ها داشته‌اند.
• تبدیل شدن به سازی محبوب: در گذشته، سه تار بیشتر در میان طبقه اشراف و هنرمندان رواج داشت. اما با تلاش استادانی مانند میرزا عبدالله، این ساز به تدریج در میان مردم عادی نیز محبوب شد و به یکی از سازهای اصلی موسیقی ایرانی تبدیل شد.

سه تار در موسیقی ایرانی

امروزه سه تار یکی از مهم‌ترین سازهای موسیقی ایرانی است و در بسیاری از سبک‌های موسیقی ایرانی از آن استفاده می‌شود. صدای گرم و لطیف سه تار، آن را به سازی مناسب برای اجرای موسیقی‌های صوفیانه، کلاسیک و حتی برخی از سبک‌های موسیقی مدرن تبدیل کرده است.

ویژگی‌های منحصر به فرد سه تار

• صدای گرم و لطیف: صدای سه تار بسیار دلنشین و آرامش‌بخش است و به همین دلیل، برای اجرای قطعات آرام و ملایم بسیار مناسب است.
• قابلیت اجرای تکنیک‌های متنوع: سه تار به دلیل ساختار خاص خود، قابلیت اجرای تکنیک‌های متنوعی را دارد. از جمله این تکنیک‌ها می‌توان به مضراب‌کوبی، پرده‌گیری و ویبراسیون اشاره کرد.
• حجم صدای مناسب: صدای سه تار نسبت به سازهای دیگر مانند تار، حجم کمتری دارد. اما همین حجم صدای کم، به سه تار لطافت و ظرافت خاصی بخشیده است.

نتیجه‌گیری

سه تار، میراثی گران‌بها از موسیقی ایرانی است که در طول تاریخ تحولات بسیاری را تجربه کرده است. این ساز با صدای گرم و لطیف خود، همچنان جایگاه ویژه‌ای در دل موسیقی‌دوستان دارد و به عنوان یکی از نمادهای موسیقی ایرانی شناخته می‌شود

کوک ها و گوشی ها:

این ساز برای هر دستگاه کوک ویژه‌ای دارد ولی فاصلهٔ چهارم یا پنجم پایین رونده معمولاً بین سیم‌های اول و دوم ثابت است.
به کمک گوشی های سه تار می توان کوک سه تار را تنظیم کرد.

روش دست گرفتن سه تار

نوازندگان سه‌تار برای اجرای آن، در حالت نشسته روی زمین یا صندلی،
کاسهٔ ساز را به صورت مورب و با زاویهٔ ۴۵ درجه روی ران راست قرار داده و با سر انگشتان دست چپ روی پرده‌ها (دستان‌ها) ی روی دستهٔ سه‌تار حرکت می‌کنند
و با انگشت اشارهٔ دست راست خود به سیم‌ها ضربه می‌زنند.

شیوه نوازندگی:

معمولاً برای نوازندگی فقط انگشتان اشاره، میانی، حلقه و در بعضی موارد انگشت کوچک دست چپ استفاده می‌شوند.
اما در آثار استادان، استفاده از انگشت شست برای پرده‌گیری روی سیم بم نیز کاربرد دارد.
در آموزش سنتی تار و سه‌تار، انگشت چهارم مورداستفاده نیست مگر به جای انگشت سوم،
همچنین استفاده بیش از حد از آن، باعث تنبلی انگشت سوم می‌شود.
انگشتی که برای یک نت معرفی می‌شود دربرگیرنده شش نت است، سه نت سیم سفید، سه نت هم سیم زرد.
پس اگر نت‌ها در داخل این شش نت قرار دارند حرکت دست جایز نیست.
انگشت اول مجاز به حرکت است و انگشت‌های دوم و سوم مجاز به حرکت نیستند مگر سکوت لازم بین دو جمله وجود داشته باشد.
در حین نوازندگی سه‌تار، می‌توان با زخمه‌زدن نزدیک به خرک، صدا را کمی زبر و خشن کرد؛ و با انجام این کار نزدیک به گلوی ساز، صدایی نرم و ملایم و اصطلاحاً پخته‌تر تولید می‌شود.

ساخت:

اجزای اصلی سه تار

سه تار شامل قسمت های زیر می باشد

کاسه سه تار
صفحه سه تار
خرک سه تار
سیم گیر
دسته سه تار
شیطانک سه تار
سرپنجه سه تار
گوشی سه تار
پرده ها یا دستان ها
سیم های سه تار

در ساخت ساز سه‌تار از چوب (معمولاً گردو ،توت و افرا) برای کاسه، و (توت) برای صفحه و (گردو) برای دسته و از فلز (برنز و فولاد) برای سیم‌ها و از استخوان برای تزئینات دسته، شیطانک و گاهی اوقات سیم‌گیر استفاده می‌شود.
چوب های خوش رنگ دیگر مانند انواع چوب های آفریقایی نیز برای تزئینات سه تار کار برد دارد.(مراجعه کنید به مقاله چوب های پر کاربرد در ساز سازی)

سه‌تارسازان قدیم(منبع کتاب استاد حسین مسعود)

بنا به تحقیق زنده‌یاد استاد روح‌الله خالقی در کتاب سر‌گذشت موسیقی ایران
سه تارسازان معروف که سازشان مورد توّجه نوازندگان قرار گرفته، عبارت‌اند:
از استاد فرج‌الله زادور ارمنی، یحیی قدیم حاج محمد کریم‌خان، حاج طاهر، سید جلال،
غلامحسین خان، علی محمد صفایی، محمد عشقی نوائی-مفتح‌السلطان
سه‌تارسازانی هم در مراغه بوده‌اند که سه‌تارهایشان مرغوب بوده اما نامی از سازندگان آنها در دست نیست
در عصر حاضر نیز سه تار سازان بزرگ وممتازی وجود دارند مانند:علیرضا باقری،رامین جزایری،حمید سکوتی و …..

از میان سه‌تار‌سازانی که ذکرشان رفت و سه‌تارهایشان از شهرت بیشتری برخوردار بوده،
علی محمد صفایی از نظر زیبایی و سه‌تارهای حاج طاهر به لحاظ خوش‌صدایی از کیفیت بالایی برخوردار بوده اند
که مورد تأیید سه‌تارنوازان قدیم و جدید است.

نگهداری از ساز

متأسفانه این آثار در اثر سهل‌انگاری دارندگان آنها اغلب به مرور زمان از بین رفته اند،
و آنهایی که باقی مانده‌اند باز هم به دلیل بی‌توّجهی در نگهداری از آنها، وضع نامطلوبی دارند.
تغییراتی که به علّت تعمیرات غیر اصولی و نا به جا روی آنها انجام شده،به صدا‌ دهی‌شان لطمهٔ جدی زده است.
اینجاست که باید گفته شود نگهداری از هر اثر هنری، خود یک هنر است که باید به دارندگان آنها آموزش داده شود،
به ویژه در مورد ساز که بیشتر در معرض خطرات و آفات هستند.

استاد حاج طاهر

استاد حاج طاهر یکی از سه‌تارسازان ماهر است که در کارش شیوهٔ مخصوصی داشته،
وصالی را به بهترین شکل انجام می‌داده و الگو و حجم سه‌تارهایش منحصر به فرد بوده است.
در انتخاب چوب برای ساخت کاسه و دسته نهایت دقّت را به خرج می‌داده
و سه‌تارهای او در سه اندازهٔ بزرگ و متوسط و کوچک طراحی و ساخته می‌شد.
باز‌دهی صدای سه‌تارهای حاج طاهر، زنگ‌دار – بم‌خوان – تودماغی بود که این سه نوع صدا با هم صدای جذاب و دلپذیری را به وجود می‌آورد
که خاص سازنده اش بود و با سه‌تارهای دیگران تفاوت داشت.

کیفیت سازها

سه‌تارهای حاج طاهر سبک‌وزن، خوش‌دست و زیبا و رنگ آنها قهوه‌ای سیر است.
چنانچه سالم و دست نخوردهٔ آن گیر بیاید از ارزش بالایی هم از نظر قیمت و هم از نظر قدمت برخوردار است
و نیز جنبهٔ میراث فرهنگی دارد. امروز اغلب سه‌تار‌سازان از الگوهای حاج طاهر استفاده می‌کنند.
این استاد سه‌تارهای یک تکه هم ساخته که آنها هم از کیفیت بالایی برخوردارند.
سه‌تارسازان نامی دیگری هم بوده‌اند که آثار بسیار عالی و زیبایی خلق کرده‌اند،
از نظر زیباسازی می‌توان علی محمد صفایی را در رأس قرار داد.

او سه‌تارهای ۴۸ ترک بی‌نظیری ساخته که ترک‌های ان یک در میان از چوب شمشاد و فوفل و بین ترک‌ها،
یک ورقه نقره و بین دو ورقه نقره، یک ترک صدف به پهنای یک و نیم میلی‌متر گذاشته و وصالی آن را با مهارت خاصی انجام داده که بیننده را به حیرت وا می‌دارد.
رو‌دسته و سیم‌گیر را نیز با صدف‌هایی بی‌نهایت استادانه ساخته و پرداخته کرده است.
صدف‌های به کار رفته در سه‌تارها از بهترین نوع صدف است که در مقابل نور درخشندگی خاصی دارد.
بیجا نیست که یکی از آن سه تارها را «برلیان» نام‌گذاری کرده و از دست استاد زمانهٔ تار و سه‌تار نشانی دریافت داشته است.
این نشان را مرحوم غلامحسین درویش (درویش خان) به کسی می‌داده که از جمیع جهات کاری والا انجام داده باشد.

او سه‌تارهای ترک پهن هم ساخته اما تعداد آنها بسیار کم است، زیرا فقط برای خود و دوستان نزدیکش سه‌تار می‌ساخته و از این راه ارتزاق نمی‌کرد.
استاد حاج طاهر سه‌تار کتابی کوچکی هم ساخته بوده که حمل آن برایش آسان باشد.
به نوشته استاد روح‌الله خالقی تولّدش در ۱۲۷۶ و وفاتش در ۱۳۱۸ اتفاق افتاده است. خداوند او و همه رفتگان را بیامرزد.

استاد محمد عشقی

استاد محمد عشقی نوایی یکی از ماهرترین و پرکارترین سازسازهای سنتی ایران بوده است.
او انسانی والا، از خود گذشته، با صفا، دست‌و‌دل‌باز و هنرمندی واقعی و به دور از تفرعن و قابل احترام بود
و برای به کمال رساندن هنرش از سختی‌ای روی گردان نبوده است.
وی یکی از بهترین شاگردان استاد سید جلال تار‌ساز و سه‌تارساز معروف به شمار می‌رفت.
عشقی نه تنها سه‌تارساز خوبی بود بلکه تارهای نخبه‌ای هم ساخته است اما دل‌بستگی اصلی او ساختن سه‌تار بود.
سه‌تارهایش خوش‌دست، سبک‌وزن و خوش‌صدا و بسیار زیبا است امروز هنرمندان به داشتن سه‌تارهای عشقی افتخار می‌کنند.

سه‌تارهای او علاقه‌مندان و جویندگان بسیاری دارد، اما در زمان حیاتش کسی تصور نمی‌کرد که کارهای او این چنین ممتاز و منحصر به فرد شوند.
حتی خود او هم که به کارش ایمان داشت، اظهارنظر نمی‌کرد زیرا مسلم می‌دانست تا زمانی که زنده است، کسی قدر کارهایش را نمی‌داند
و باور ندارند که سازندهٔ ساز با چه خون دلی وسایل کارش را مهیا می‌کند، تا بهترین‌ها را تحویل جامعهٔ هنری بدهد.

عشقی از آن هنرمندانی بود که از هنرش بهره‌ای نبرد

در اوایل کار مغازه‌اش سرپل تجریش و پاتوق هنرمندان بود و با دل و جان از آنها پذیرایی می‌کرد.
بعد مغازهٔ او به خیابان مقصود بیک، کوچهٔ ثقفی انتقال یافت که هم محل کار بود و هم محل زندگی‌اش، زندگی او بسیار مختصر بود،
کارگاهش کوچک ولی طبعی بلند و عزمی راسخ داشت.

او عاشق کارها و ساخته‌هایش بود و همین عشق و علاقه او را سرپا نگه می‌داشت و با همان وسایل جزئی که داشت، سه‌تارهایی عالی می‌ساخت.
مغازه داران کارهای با ارزش او را ارزان می‌خریدند و به چند برابر قیمت می‌فروختند و حاصل زحمات او نصیب دیگران می‌شد.
او واقعاً استادی کم‌ نظیر و بی ریا بود.

دعوت به مرکز حفظ و اشاعه موسیقی

به مرور ایّام قوای وی به تحلیل می‌رفت شور و نشاط او رو به کاستی می‌گذاشت،
زیرا کسی که نتواند به طور دلخواه کار کند، هم از نظر روحی و هم از نظر کاری افت می‌کند،
اما در مورد عشقی چنین نشد و دکتر داریوش صفوت، مدیر مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی که از استادان دلسوز و هنرشناس این دوران‌اند،
عشقی نوایی را به مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی دعوت می‌کند، که دو ثمر نیکو در برداشت،
یکی این که مرحوم عشقی از انزوای روحی و کاری نجات یافت و دیگر باعث شد که هنرجویان آن مرکز از دانش و مهارت عشقی برخوردار شوند
که بعضی از آنها در این صنعت به مرتبه والایی رسیده‌اند، از جمله «فرمان مرادی» که امروز استادی قابل است.

شایان ذکر است که این شاگرد حق شناس، حق شاگردی را در مورد استادش کاملأ به جا آورد و تا آخرین لحظهٔ حیات او یار و مددکارش بود.
به علّت وقوع سیل تجریش که چند سال پیش اتفاق افتاد، مغازهٔ عشقی چون در گودی قرار داشت آسیب فراوانی دید
و خود او نیز مدّتی بستری بود و در طول این مدت شاگرد قدر‌‌دانش، مددکار او بود.
هم چنان که ذکر شد مرحوم عشقی از کسانی بود که کارگاهش محفل استادان بنام و برجستهٔ زمان بود
و اگر چه بهره‌‌‌ای از زندگی هنری‌اش نبرد، اما نام او و کارهای ارزنده اش، همواره در یادها و خاطره‌ها زنده و جاوید است.

استاد نریمان

شادروان استاد نریمان از ساز‌سازان ماهر زمان خود بود.
او صنعتگری کم‌نظیر بود.در ساختن تمامی سازهای سنتی ایرانی و سازهای محلی از شهرتی به‌سزا برخوردار بود.
عودهای ساخت او شهرت جهانی داشت و از صدا‌دهی خوبی برخوردار بود.

سه تار

سه‌تارهایش هم از نظر زیبایی و صدا‌دهی کم‌نظیر و درساخت قسمت وصالی سه تار استاد زمان خود بود.
سه‌تار یک تکه را عالی می‌ساخت. تعدادی سه‌تار ترک‌ ریز از چوب فوفل و شمشاد ساخته که در موزه نگهداری می‌شود.

ساخت تنبور

تنبور ترکه ای را بدون قالب می‌ساخت که هیچ استادی قادر به ساخت آن نبود و فقط منحصر به خود نریمان بود.
تنبورهای او صدایی خوش‌آهنگ دارند، امروز نوازندگان تنبور به داشتن تنبورهای نریمان به خود می‌بالند.
تعداد زیادی تنبور یک تکهٔ کشکولی ساخته که آنها هم از صدادهی بالایی برخوردارند.

چگور

مهارت او در ساخت چگور، ساز محلی آذری در‌خور توّجه است، او این ساز را بدون قالب می‌ساخت و خود او نوازنده خوب چگور بود
و با این که تبار ارمنی داشت، زبان آذری را خوب می‌دانست.

ساز قانون

برای ساختن ساز قانون زحمت زیادی متحمل شده و قانون‌های زیبایی ساخته است.
نوعی کلید برای عوض کردن نوت‌های قانون طراحی کرده بود که به خاطر مرگ نابهنگامش، به انجام نرسید.

تعمیر‌کاری را به طور کامل و بدون نقص انجام می‌داد فرزندان او همگی هنر را از پدر به ارث برده‌اند.

اخلاق

استاد نریمان در کارش مردی فعال و کاردان و از نظر اجتماعی مردم‌ دوست بود.
همیشه خندان و با مشتریان برخوردی خوش داشت و هنرمندان معروف زمان به دورش جمع بودند.
او در میانسالی در اثر سکتهٔ مغزی از دنیا رفت و جامعهٔ هنری را داغدار کرد.

سه تار ظفر

نوشته سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

کاور سه تار در دو دسته کلی دسته بندی می شود:

1-کاور نرم (soft case)

2-کاور سخت(hard case)

کاور های نرم یا سافت کیس ها از جنس پارچه یا برزنت می باشند برخی نیز دارای لایه ابری هستند.

این دسته کاورها خیلی سبک و کم حجم می باشند.ودر مقابل فشار و ضربه نمی توانند از سه تار محافظت کنند

و بیشتر برای جلوگیری از گرد وقبار ورطوبت ومحافظت در برابر خط و خش کارایی دارند.

کاورهای سخت یا هارد کیس هااز جنس چوب،یونولیت،فایبر گلاس می باشند که بعضا با روکشی از پارچه ،برزنت ویا چرم پوشیده می شوند.

این کاور ها علاوه بر مزایای کاورهای نرم می توانند ساز را در برابر ضربه و فشار نیز محافظت کنند که میزان حفاظت به جنس کاور بستگی دارد.

لازم به ذکر است که وزن این کاور ها هم با توجه به جنس آنها متفاوت می باشد.

نوشته کاور سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

نوشته مرحله سنباده کاری سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.

صفحه سه تار روی کاسهٔ سه‌تار با تخته‌ای نازک حدودا بین 3 الی 4 میلی متر از چوب پوشیده شده‌است که به آن صفحه گفته می‌شود.

صفحه دارای سوراخ‌هایی برای خروج صدا است و معمولاً دست  نوازنده روی صفحه قرار می‌گیرد .

نظم خطوط  مربوط به رگه های چوب و فاصله مناسب خطوط  جز گزینه های مهم در کیفیت صفحه می باشد.

خرک سه تار نیز بر روی صفحه سوار می شود.

جنس صفحه:

برای سه تار از چوب توت و انواع آن استفاده می شود.

انواع توت سیاه ،و انواع توت سفید کیفیت متفاوتی در صدا ایجاد می کنند.

میزان عمر درخت و زمان خشک شدن چوب نیز تاثیر بالایی در کیفیت صدا دارند.

نوشته صفحه سه تار اولین بار در سه تار ظفر. پدیدار شد.